آیا جاده چالوس نیز روزی خواهد مرد؟
 

نویسنده: کمیل روحانی
   
روزنامه اعتماد، شماره 2270 به تاریخ 5/7/90، صفحه 1 (صفحه نخست)

لینکها :

 روزنامه اعتماد : www.etemaad.ir/Released/90-07-05/150.htm

وبسایت ویکی پدیا :  http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A7%D8%AF%D9%87_%DB%B5%DB%B9_(%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86)

بانک اطلاعات نشریات کشور :  http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2364998

اکوسیستم جاده چالوس در خطر است. می توان گفت این جمله نیز
مانند بسیاری از فریادها و هشدارهایی که در حوزه محیط زیست به آسمان بلند شده،
فریادی است در باد یا به قول شاعر زیر آب... نتیجه گم شدن این فریادهای از ته دل
ولی بی سرانجام را می توان در خشک شدن دریاچه ارومیه، خشک شدن دریاچه بختگان، خشک
شدن زاینده رود و تالاب گاوخونی و رود کارون و بسیاری از گنجینه های طبیعی این
سرزمین کهن جست وجو کرد. خدایشان بیامرزد برخی کارشناسانی را که پیش ترها هشدار
چنین روزهایی را می دادند و خداوند نگاهبانشان باد آنانی را که هنوز هستند و از
گذشته تا به امروز نگرانی خود را از آینده محیط زیست کشور بروز می دهند. به هر حال
باید پذیرفت که این نگرانی ها تنها تاثیرش بر جسم و روان فرد نگران شونده عیان می
شود، و مسوولان و مردم چونان گذشته آنچه را که می خواهند انجام می دهند. متاسفانه
در حوزه محیط زیست هم مانند بسیاری از حوزه های دیگر، نوشدارو پس از مرگ سهراب می
رسد، احتمالاجاده چالوس هم باید مانند دریاچه ارومیه و بسیاری از گنجینه های طبیعی
این مرز و بوم نفس های آخر را بکشد که تازه جلساتی تشکیل شود، آن هم با دستور کار
اینکه آیا هم اکنون کاری کنیم یا هنوز برای تصمیم گیری زود است، ضمن اینکه نمی توان
به تصمیماتی که اینچنین و با این شتاب گرفته می شود نیز چندان امیدوار بود. معضل
پسماند زباله های جاده چالوس مشکلی جدید نیست. متاسفانه از دیرباز بسیاری از مجتمع
های کنار جاده یی، تنها زباله دان خود را آب های زلال جاده چالوس یافتند بی آنکه
بیندیشند این کار موجب خواهد شد نسل های بعدی خودشان (که اکثرا صاحب زمین نیز
هستند)، نتوانند از مزایای این آب استفاده کنند. هتل واریان سال ها پیش به خاطر
تخلیه زباله ها و فاضلاب خود در آب دریاچه سد کرج پلمب شد اما وظیفه و دین خود را
بر گردن دیگر مجتمع های رفاهی و تفریحی بین راهی گذاشت تا راهش بی رهرو نماند، هم
اکنون نیز در نزدیکی محل پیشین همین هتل مجتمعی بین راهی وجود دارد که به تایید
برخی کارشناسان محیط زیست همان کاری را انجام می دهد که سال ها پیش هتل واریان
انجام می داد، حال اینکه چرا چنین مجتمع هایی هنوز به فعالیت شان ادامه می دهند
سوالی است که باید از مسوولان ذی ربط پرسیده شود. جای بسی تاسف است که در میان مردم
منطقه نیز کم نیستند آنهایی که زباله های خود را به آغوش مهربان ولی غمین طبیعت می
ریزند و بسیار دیده شده که مردم محلی حتی پسماند قربانی هایی مانند گاو و گوسفند را
به مناسبت های مختلف به داخل آب جاده چالوس می ریزند. جاده چالوس هم اکنون میان دو
استانداری البرز (پیش تر فرمانداری کرج) و مازندران تقسیم شده است و از سوی هر دو
استانداری بارها تصمیم گرفته شد تا درباره جمع آوری زباله های منطقه در فواصل زمانی
کوتاه تر اقدام شود که دیگر بهانه یی برای ریختن زباله به داخل آب برای مجتمع های
بین راهی وجود نداشته باشد ولی متاسفانه شهرداری های منطقه هر بار به بهانه عدم
تامین منابع مالی این اقدامات کوتاه مدت را قطع کردند. و صد البته که سیل گردشگرانی
که همواره از این مسیر زیبا و پرتردد عبور می کنند نیز دین خود را به بهترین وجه به
محیط زیست این منطقه ادا می کنند و زباله های خود را به بدترین شکل ممکن نثار این
طبیعت زیبا می کنند. آیا جاده زیبای چالوس با چشم اندازهای کم نظیرش نیز روزی مانند
دریاچه ارومیه و دریاچه بختگان نفس های آخر را خواهد کشید؟آیا آیندگان طنین دلنواز
صدای این رود زیبا را خواهند شنید؟ اینها سوالاتی است که تنها عملکرد مردم و برخی
نهادهای دولتی، پاسخ آن را تعیین خواهد کرد.
    



  

فراموش شده در اعماق خلیج فارس                 

روزنامه  اعتماد، شماره 2261 به تاریخ 24/6/90، صفحه 12 (میراث فرهنگی)

http://www.etemaad.ir/Released/90-06-24/283.htm#181365

http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2357818

                                
نویسنده: کمیل روحانی

پنج سال پیش بود  که کشتی تاریخی هزاران ساله یی در آب های خلیج فارس کشف شد و انعکاس گسترده یی را  در رسانه ها به همراه داشت، اما هم اکنون این گواه زنده تاریخی در عمق 70 متری  آب  های خلیج فارس رها شده و جالب اینکه تلاشی هم درباره بیرون آوردن آن صورت نمی گیرد.

کشتی ایرانیان باستان که در ابتدا به کشتی «پارتی» و سپس به کشتی «سیراف» مشهور شد .
در 230 کیلومتری جنوب شرقی بوشهر در عمق 70 متری آب های خلیج فارس و در فاصله 5  مایلی سواحل این شاخصب در منطقه سیراف کشف شد.
    این کشتی به گفته باستان شناسان، یک کشتی تجاری بوده که احتمالادر دوران امپراتوری پارت ساخته شده و همزمان با دوران طلایی حضور سیاسی اقتصادی ایرانیان در خلیج فارس در دوران امپراتوری ساسانی به اوج فعالیت خود رسیده است. مشاهدات و فیلم های اولیه نشان می داد که حدود 40 خمره اژدری شکل که درونش مایعاتی (احتمالاشراب) را حمل می کرده و برای باستان شناسان شناخته شده است و مختص دریانوردی تجاری ساسانی است، در این کشتی وجود دارد.

البته فعلا و پس از گذشت 5 سال هنوز اطلاعات به دست آمده در اندازه همان روزهای نخست است و شاید روزی پس از بیرون آمدن این گنجینه کهن، دچار تغییر شود. پس از مدتی پژوهشکده باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری جهت مستند سازی این کشتی و آثار موجود در آن، گروه کاوشی را مشخص کرد که این گروه اقداماتی را نیز درباره مستند سازی این کشتی آغاز کرد و تعدادی از خمره های اژدری شکل موجود در این کشتی خارج شد ولی به گفته سرپرست گروه مستند سازی این پروژه، امکانات موجود در کشور پاسخگوی ادامه پژوهش در این خصوص نیست و باید امکانات بسیار بیشتری در این زمینه فراهم شود زیرا حضور انسان بدون تجهیزات تخصصی کافی درعمق متری پس از چند دقیقه منجر به مرگ وی می شود. متاسفانه به دلیل عدم وجود امکانات کافی و حلقه مفقوده باستان شناسی زیر آب در کشورمان این اقدامات بی نتیجه مانده و پس از گذشت 5 سال، این کشتی هزاران ساله که هنوز قدمت واقعی آن مشخص نیست غریبانه در سرزمین خود رها شده و رازهای بسیاری را در دل خود نهان داشته است.

 البته توفیقیان، مسوول مستند سازی و سرپرست کاوش کشتی باستانی سیراف، سفال های این کشتی را برای دزدان احتمالی
آن بی ارزش می داند و اظهار می دارد که بالاکشیدن اشیای این کشتی هزینه میلیونی
دارد و این در حالی است که سفال های اژدری این کشتی حتی یک ریال هم نمی ارزند و
ارزش آنها تنها تاریخی است و تنها مستندات تاریخی خلیج فارس را تکمیل می کند.
توفیقیان معتقد است هر گونه اظهارنظر قطعی و رمزگشایی درباره کشتی باستانی کشف شده
در منطقه سیراف، باید پس از بالاکشیدن آن صورت بگیرد ضمن اینکه بالاکشیدن این کشتی
به یکباره ممکن نیست و باید پس از مستند سازی لایه به لایه و تدریجی ابتدا خمره ها
و اشیای موجود در کشتی بالاکشیده شود و سپس قطعات بدنه کشتی شناسایی، مستند سازی و
بالاکشیده شود. در این زمان است که قطعات و اشیای بیرون کشیده شده باید چونان قطعات
پازل در موزه یی در کنار هم نگهداری شوند و پژوهش ها و رمزگشایی گسترده تر روی آن
صورت گیرد. هم اکنون تجهیزات پیشرفته باستان شناسی آبی مانند زیردریایی ها ی مخصوص
و دیگر تجهیزاتی که موجب می شوند اثر با کمترین آسیب از آب های پرعمق خارج شود در
جهان وجود دارد، البته کشور ما هم اکنون از مبانی انجام این کار نیز بی بهره است
ولی تجهیزات اولیه مورد نیاز کاوش کشتی کشف شده در خلیج فارس حتی از برخی کشورهای
همسایه نیز قابل خریداری است، برای مثال «سیجوریشن» سیستمی در غواصی است که غواص در
آن بااستفاده از ترکیب گازهای مختلف اکسیژن، هیدروژن و هلیم می تواند به اعماق دریا
دسترسی پیدا کند که متاسفانه هم اکنون هیچ یک از این تجهیزات نیز در ایران وجود
ندارد. پس از کشف این کشتی که البته گاه درباره پارتی یا ساسانی بودن آن بحث هایی مطرح می شود، جنجال تبلیغاتی بسیاری بر پا شد و تا مدت ها ادامه داشت ولی متاسفانه اقدام عملی که درباره خروج این کشتی صورت بگیرد بسیار ناچیزتر از تبلیغات و اطلاع رسانی های انجام گرفته بود.

 به هر روی بدیهی است با توجه به قدمت ایران زمین، بی شک آب های سرزمین کهن مان نیز چون خشکی ها، آثار تاریخی بیکران و بکری را در خود جای داده اند و ضروری است سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بالاخره روزی درباره آغاز و توسعه باستان شناسی زیر آب ایران پا را از احداث پژوهشکده باستان شناسی دریایی فراتر نهد و در این زمینه اقدام عملی کند که هم کشتی پارتی از وضع موجود رهایی یابد و هم دیگر آثار پنهان شده در آب های خلیج فارس و دیگر آب های کشورمان از دل آب ها
بیرون آیند. چه بسا ناگفته های نهان شده بسیاری درباره تاریخ کشورمان پس از بیرون
آمدن این آثار از آب های ایران زمین، هویدا شوند.

ما هنوز اندر خم یک کوچه ایم . . .


نویسنده: کمیل روحانی

    
 روزنامه اعتماد، شماره 2245 به تاریخ 3/6/90، صفحه 12 (میراث فرهنگی)

لینک :

روزنامه اعتماد : http://www.etemaad.ir/Released/90-06-03/283.htm

بانک اطلاعات نشریات کشور : http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2345127

    امروزه در قانون نوین تجارت جهانی، مفهوم مناطق آزاد دیگر آن مفهوم تجارت محور دهه های پیشین نیست و مقوله گردشگری و جذب توریست در این مناطق اولویت بسیار بالاتری پیدا کرده است. کیش، قشم، چابهار، انزلی، اروند و ارس، شش منطقه آزاد تجاری – صنعتی هستند که تاکنون به تصویب رسیده اند اما با توجه به ظرفیت های توسعه گردشگری موجود در این مناطق (منهای توسعه نسبی و نوسانی گردشگری در کیش) هنوز مناطق آزاد ایران مقوله گردشگری و جذب توریست را در اولویت های درجه یک خود قرار نمی دهند و این ناشی از عدم به روزرسانی نگرش مدیریت کلان کشور به مناطق آزاد است. سرانجام باید روزی به این نتیجه رسید که مناطق آزاد آن مفهومی که در سال 1365 خورشیدی زمان آغاز توسعه جزیره کیش پس از انقلاب مطرح بود را ندارد و در تجارت نوین جهانی اولویت مناطق آزاد، توسعه صنعت گردشگری در این مناطق است و در این مناطق هم اکنون تجارت محدود شده و به عبارت دیگر حتی می توان به قاطعیت گفت که «مناطق آزاد توریسم محور شده اند.» در ابتدا که در جزیره کیش طرح محدود کردن تجارت و اولویت دادن به گردشگری مطرح شد، همه نگران شدند و این کار را عملی نمی دانستند و نگران ورشکستگی جزیره بودند اما گردشگری پس از یک دوره گذار چندساله اولویت جزیره کیش شد ولی نه تنها کیش دچار ورشکستگی نشد، بلکه رونق بیشتری گرفت و حتی توسعه گردشگری باعث رونق تجارت هم شد. در سال های اخیر و با اجرای برخی تنگ نظری های مدیریتی و اجرای سیاست های غلط و گردشگر گریز، روند تکاملی این جزیره ادامه نیافت و نه تنها گردشگران خارجی به میزان قابل ملاحظه یی به این جزیره جذب نشدند بلکه بسیاری از علاقه مندان این جزیره زیبا نیز راه برخی جزایر کشورهای همسایه را پیش گرفتند و کیش جزیره بسیاری از گردشگران داخلی، علاقه مندان به خود را از دست داد. کسانی که در سال های درخشان جزیره کیش به این جزیره سفر می کردند، با سفری کوتاه به این جزیره در خواهند یافت که کیش مانند گذشته متکامل نشده و مانند آب راکدی است که از نظر زیرساخت های گردشگری چندان با وضع اواخر دهه 70 و اوایل دهه 80 توفیقی پیدا نکرده است، در صورتی که جزایری مانند کیش ذاتا نیازمند توسعه و تکامل سالانه هستند. به همین دلیل است که امروز این جزیره (که این پتانسیل را دارد که عروس جزایر خاورمیانه شود) از رقبای خود در منطقه عقب مانده و در صورت عدم توجه و به روزرسانی زیرساخت ها عقب تر نیز خواهد افتاد. ولی با همه این نگرانی ها، هنوز جزیره زیبای کیش الگوی دیگر مناطق آزاد ایران است و محوریت گردشگری در آن می تواند نمونه یی خوب برای دیگر مناطق آزاد کشور باشد. متاسفانه دیدگاه مناطق آزاد دیگر نسبت به یک منطقه آزاد هنوز تجارت محور است و مسوولان این مناطق از تجربه موفق کیش بهره نجسته اند. مناطق آزاد قشم، چابهار، ارس، انزلی و اروند متاسفانه از نظر گردشگری دچار زیرساخت های بسیار غلط و عدم تفکر ساماندهی هستند و هنوز دورنمای مناسبی نیز در این زمینه دیده نمی شود. کوتاه سخن اینکه باید چشم ها را شست و به مناطق آزاد کشور و نیز به صنعت گردشگری به گونه یی دیگر نگریست، رقبا در حال به روزرسانی خود با استفاده از آخرین فناوری ها با تکیه بر پویایی و خلاقیت در صنعت گردشگری خود هستند و نه تنها سهم قابل توجهی از درآمدهای این صنعت را به خود اختصاص می دهند بلکه علاقه مندان به گردشگری در کشور ما را نیز به تور جاذبه های (ایجاد شده) خود انداخته اند و ما هنوز اندر خم یک کوچه ایم.
    
   

آسیب های روانی جامعه امنیت اجتماعی را تهدید می کند

نویسنده: کمیل روحانی

 روزنامه اعتماد، شماره 2242 به تاریخ 30/5/90، صفحه 11 (حوادث)

لینک :

روزنامه اعتماد : http://www.etemaad.ir/Released/90-05-30/97.htm#109788

بانک اطلاعات نشریات کشور : http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2342683

از قتل میدان کاج سعادت آباد و حادثه خمینی شهر اصفهان و قتل روح الله داداشی در کرج، اگر به آرشیو صفحات حوادث روزنامه ها مراجعه کنیم متوجه خواهیم شد که اینها تنها بخش کوچکی از فجایعی است که در ماه های اخیر در کشورمان رخ داده است. قتل ها و فجایعی که در کشور رخ می دهند یا در حال رخ دادن هستند، روز به روز خشن تر و فجیع تر می شوند و در این فجایع یک نقطه مشترک وجود دارد که نام آن بحران روانی است. اینکه وضع سلامت روانی جامعه وضع مناسبی نیست، حرفی تازه نیست، متاسفانه مسوولان از دیر باز به هشدارهای روانشناسان اجتماعی بی توجه بودند و این هشدارها را جدی نمی گرفتند. اینکه چرا امنیت روانی جامعه به چنین وضعی دچار شده و اصولاراه های نرم افزاری مقابله با آن چیست، هدف اصلی این نوشتار نیست ، که خود نوشتاری مستقل و مفصل را می طلبد. این کوتاه نوشتار در تلاش خواهد بود تا روی بخش کوچکی از بحران روانی و امنیت اجتماعی جامعه تمرکز کند و راه حل های کوتاه مدت تر مقابله با آن را مورد بررسی قرار دهد. ای کاش نیروی انتظامی آماری جداگانه از دعواها و درگیری هایی که هر روزه در سطح شهرهای بزرگ کشور مانند تهران به بهانه های مختلف و به صورت روزمره انجام می شود به همراه تلفات این دعواها منتشر می کرد تا عمق فاجعه بیشتر مشخص شود. این روزها همه ما هنگامی که سپیده دم از منزل خارج می شویم تا زمان بازگشت به خانه، در انتظار دیدن درگیری های لفظی و فیزیکی ناشی از ترافیک، عدم رعایت حق تقدم در رانندگی یا مسائل دیگر هستیم، گویی هر روز آبستن حادثه یی است و شاید در یکی از این حوادث قربانی خود ما باشیم. متاسفانه آستانه تحمل همه ما به عنوان اعضای این جامعه به پایین ترین حد ممکن رسیده و هر لحظه به بهانه های مختلف ممکن است فاجعه یی در کمین باشد. در درگیری هایی که در جامعه شهری ما روی می دهد معمولاسه گروه انسان قابل بررسی وجود دارند: 1- انسان هایی که در ابتدا عصبانی می شوند و سپس خشمشان را فرو می نشانند و دنبال دردسر نیستند. 2- انسان هایی که به هر دلیل خشمگین می شوند و به دلیل برخی مشکلات و فشارهای روانی سعی در تخلیه خود در دعوا می کنند که البته این دسته هم در نهایت دعوا را ادامه نمی دهند و در صورت کوتاه آمدن طرف مقابل آنها هم کوتاه می آیند. 3- انسان هایی که دچار عقده های فروخورده روانی فراوانی هستند و با جرقه یی آماده اند تا منفجر شوند و به صف نامیمون بزهکاران بپیوندند. معمولاافراد گروه سوم به همراه خود سلاح سرد نیز حمل می کنند که البته ریشه نهایی این حمل سلاح سرد در ترس است. متاسفانه طبق این تقسیم بندی، افراد گروه سوم به نحو چشمگیری در جامعه افزایش پیدا کرده اند و آماده اند تا به هر بهانه کوچک و بزرگی فجایعی مانند آنچه این روزها دچار آن هستیم را بیافرینند. در این میان نقش نیروی انتظامی، نقشی بسیار پررنگ و حیاتی است، وقت و انرژی این ارگان برای جلوگیری از بروز بحران های اجتماعی باید بسیار فعال تر و پویاتر از آنچه مشاهده می شود به کار برده شود. چندی پیش نیروی انتظامی اعلام کرد که هرگونه حمل سلاح سرد، غیرقانونی و به مشابه حمل سلاح گرم تلقی می شود و همان مجازات را برای حمل کننده خواهد داشت. متاسفانه این قانون، با توجه به اینکه تعداد قابل توجهی از افراد جامعه سلاح سرد با خود حمل می کنند، آنچنان که باید با قاطعیت اجرا نشد و مانند برخی قوانین دیگر (مانند قانون جدید راهنمایی و رانندگی) با سیاست به اصطلاح «شل کن، سفت کن» همراه بود. البته قابل درک است که نیروی انتظامی برای اجرای دایمی این قوانین نیازمند امکانات فنی و نیروی انسانی کارآمد بیشتری است و امید است با در نظر گرفتن ضرورت اجرای دایمی این قوانین و جدی گرفتن وضع قرمز سلامت روانی جامعه و تهدید امنیت اجتماعی، به نیروی انتظامی در راه ارتقای هر چه بیشتر امکانات یاری رسانی شود. از یاد نبریم که یکی از انتظارات اولیه مردم هر جامعه از حاکمیت خود، برقراری امنیت اجتماعی است و اصولایکی از مهم ترین فاکتورهای امنیت ملی در جامعه برقراری امنیت اجتماعی است، امید است با قوا و قاطعیت بیشتری در جهت برقراری امنیت اجتماعی جامعه ایرانی حرکت شود.
    
    

طاق کسری و مرگی تدریجی

سایت تابناک:  http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=117086

ویکی پدیا : ( با درج کلمه طاق کسری )

سایت علمی دانشجویان ایران :  http://www.daneshju.ir/forum/f492/t101740.html

 به قلم : کمیل روحانی

 تاق خسروانی، یادگار شکوه ایران باستان، با بی توجهی عراق، روز به روز به پایان خود نزدیکتر می‌شود و پرسش اینجاست، کشورمان تا کنون برای حفظ این میراث ایرانی، چه کرده است؟

  گزارش پایگاه اطلاع رسانی شبکه خبر، روزانه ایرانیان بسیاری با هدف زیارت به کشور عراق سفر می‌کنند، با وجود این، درصد اندکی از آنان حتی می‌دانند یکی از با شکوه ترین آثار معماری ساخته دست پدرانشان، در این کشور واقع است.

طاق کسری یا تاق خسرو (ایوان مدائن)، در شهر مدائن و در 35 کیلومتری جنوب بغداد در استان دیاله قرار گرفته است و به نظر می‌رسد اتفاق بدی نمی‌افتد اگر تورهای زیارتی و سیاحتی که وظیفه گرداندن ایرانیان را بر عهده دارند، تدابیری بیندیشند که ایرانیان بتوانند از تاق خسروانی نیز دیدن کنند.

این کار دو مزیت دارد: نخست اینکه ایرانیان زائر، با تاریخ کشورشان نیز بیشتر آشنا می‌شوند و دوم اینکه عراق در صورت افزایش شمار بازدیدکنندگان از این اثر تاریخی مجبور می‌شود حفظ و مرمت و رسیدگی به زیرساخت‌های گردشگری این اثر تاریخی ایرانی را جدی تر بگیرد.

تا هنگامی که خودمان جهت حفظ و نگهداری از میراث فرهنگی سرزمینمان کوشا نباشیم، نه تنها دیگران برای حفظ و نگاهبانی از داشته‌های فرهنگیمان دل نمی‌سوزانند، چه بسا (با تجربه‌ای که در این زمینه وجود دارد)، در جهت نابودی هر آنچه در منطقه به نام آثار ایرانی وجود دارد، همه ابزارهای خود را به کار گیرند.

به جایی بر نمی‌خورد اگر از بودجه‌های هنگفتی که برای سازندگی عراق سرازیر می‌شود، مبلغ ناچیزی نیز به حفظ، نگهداری و مرمت طاق کسری و توسعه زیرساخت‌های گردشگری این بنای ایرانی اختصاص یابد.

• نابودگران تاریخی طاق کسری

خوشبختانه توده مردم عراق با توجه به ریشه‌های مشترک تاریخی با ایران، هیچگاه درصدد نابودی آثار ایرانی کشور خود نبوده و نیستند. مشکل اصلی در این زمینه، حکومت‌های نژادپرست و خودکامه و افراد متعصبی هستند که با ایران و ایرانی دشمنی و کینه تاریخی دارند؛ دشمنی و کینه‌ای که باید از لحاظ جامعه شناسی، درباره آن کنکاش تاریخی صورت گیرد.

هارون الرشید، خلیفه عباسی کوشید طاق کسری را کاملا ویران کند، ولی در انجام هدف خود ناکام ماند.

• صدام  و تلاش برای نابودی کاخ خسروانی

تاق خسرو تا اواخر حکومت رژیم بعث عراق، به عنوان یکی از مهمترین تفریح‌گاه‌‌های اعراب شناخته می‌شد، اما رژیم بعث که تاب این استقبال را نداشت، اقدام به تخریب بیشتر این مکان کرد.

نخست به دستور صدام، موزه ‌ای از عکس ‌های وی به شیوه‌ ای مدرن نزدیک این مجموعه تاریخی ساخته شد که هدف از آن، تغییر مکان تجمع مردم از ایوان مدائن به آن مکان بود. اما این موزه نتوانست جایگاه باارزش ایوان مدائن را نزد مردم تغییر دهد؛ از این رو صدام دستور تخریب برخی مکان‌ها و دیوارهای باستانی این مجموعه را صادر کرد.

 

این جنایتکار نژادپرست حتی در نوشته‌‌های سنگی قدیمی مجموعه نیز دست برد و به عمد، اسم خود را وارد آنها کرد تا با خدشه‌ دار کردن این مجموعه تاریخی، مردم را از تجمع در آن باز دارد. این عمل وی سبب شد تا یونسکو، با ارسال نامه‌ ای از این اقدام دولت عراق شکایت کرده و پس از آن، طاق کسری و ایوان مدائن را از فهرست آثار ثبت شده یونسکو حذف کند.

پس از مدتی، رژیم بعث، سفر به این مکان را ممنوع اعلام کرد و با گذشت یک سال از منع سفر به آن، صد و هفتاد نفر از متخلفان را به جرم رفتن به این مکان، اعدام کرد. پس از این واقعه، این مکان متروک باقی ماند و هیچ اعتنایی به آن نشد و روز به روز بر فرسودگی و خرابی‌‌های آن افزوده شد.

• تاق خسرو و تروریست‌های فرهنگی

در پی تصرف عراق به دست نظامیان آمریکا و هم پیمانانش در سال 2003، آسیب‌های بسیاری به این مکان وارد شد؛ به گونه ‌ای که در پی درگیری‌های پیاپی نظامیان خارجی با نظامیان بعثی، این مکان نیز هدف گلوله و بمب ‌های دو طرف قرار گرفت. این در حالی بود که پس از آن، امکان سفر به این مکان برای مردم مهیا شده بود و رونق از دست رفته، به تدریج دوباره به آن باز می‌گشت.

با شروع فعالیت گروه‌های تروریست در عراق، وضع مجموعه ایوان مدائن باز هم بدتر شد. در ماه فوریه 2005، تروریست‌‌ها با انجام یک عملیات تروریستی، قسمتی از ایوان مدائن را تخریب کردند که از آن به عنوان بزرگ ‌ترین آسیب به این مجموعه پس از اشغال عراق یاد شده است.

در پی اعلام خطر نابودی این مجموعه تاریخی ارزشمند در عراق، مقامات میراث فرهنگی ایران اعلام کردند قصد دارند با کمک یونسکو، این مکان تخریب شده را بازسازی کنند و دوباره آن را به جمع آثار ثبت شده در اسناد میراث فرهنگی یونسکو بازگردانند.

بر خلاف انتظار، این عمل پسندیده ایرانی ‌ها را اعراب افراطی و تندرو، مداخله در امور عراق و راهی برای حاکمیت بر این کشور تعبیر کردند؛ به گونه‌ ای که یکی از پایگاه‌های اینترنتی عرب، موسوم به الصوت العروبه نوشت: «ایرانی‌‌ها با کمک سپاه پاسداران و سازمان اطلاعات خود، به بهانه‌ بازسازی ایوان مدائن که یادآور ستیز پیشینیان آنها ضد پیغمبر اسلام (ص) است، می‌ خواهند عراق را به تصرف خود درآورده و یاد و خاطره سلسله‌ گذشتگان کفار خود را زنده کنند.»

البته مقامات عراقی نه فقط تا کنون پاسخ منفی‌ به مقامات ایرانی نداده ‌اند، بلکه حاضر به همکاری و ادامه مذاکرات با مقامات ایرانی در این باره نیز شده ‌اند. البته این مذاکرات به سبب وجود ناامنی در عراق به تعویق افتاده است. اما مقامات عراقی اطمینان داده ‌اند که به حرف‌‌های مغرضانه برخی رسانه ‌های عربی گوش نخواهند داد و با کمک ایرانیان، میراث فرهنگی خود را که مشترکات زیادی با ایرانیان دارد، بازسازی و زنده خواهند کرد.

• هان ای دل عبرت بین ...

و چه خوش گفت خاقانی شاعر به همه رهبران خودکامه . مستبد و دیکتاتور  همه اعصار تاریخ، هنگامی که شکوه بر باد رفته تاق خسروان را  دید:

هان ای‌ دل‌ عبرت‌ بین‌ از دیده‌ نظر کن‌ هان‌
ایوان‌ مدائن‌ را آیینه‌ عبرت ‌دان‌

.. مست‌ است‌ زمین زیرا؛ خورد است‌ به جای‌ می‌
در کاس‌ سر هرمز، خون‌ دل‌ نوشروان‌

کسری‌ و ترنج‌ زر، پرویز و تر‌ زرین‌ بر
بر باد شده‌ یکسر، با خاک‌ شده‌ یکسان‌

آری اینچنین گفت آن پ‍ژواک  آسمانی  که "  هنگامه  بد مستی اهریمن پیروز مست  ، روزی به پایان خواهد رسید . . . " 

مهدی فقیه: نقش آفرینان  بیمار را حمایت کننده ای نیست !

                     

بنده در در ملک سلیمان نقش "آرا" که یک جادوگر یهودی است را ایفا می کنم. از دوران قدیم ، در میان قوم یهود برخی افراد که به جادو و سحر معتقد بودند و جریان صهیونیسیم نیز از دل این جریان متولد شده است و آرا از جمله این جادوگرانی است که بسیار زشت سیرت هستند.

با توجه به اینکه بیشتر نقش های من مثبت بوده است، برخی  دوستان انتقاد داشتند که چرا نقشی منفی آن هم در چنین حجمی را پذیرفته ام. 

البته در فیلم مریم مقدس نیز نقش یک  کاهن   یهودی  معبد سلیمان را ایفا کردید که  البته نقشی منفی بود

درست است ، ولی نقشی که در ملک سلیمان بازی کرده ام، بسیار بسیار منفی و منفور است و حتی آقای بحرانی نویسنده و کارگردان این فیلم معتقد بودند، این نقش ، منفی ترین نقشی است که تاکنون در سینمای ایران پدید آمده و بازی شده است. 

به هر حال نقش منقی نیز جزئی از سینماست و اتفاقا یکی از مهم ترین قسمت های بازیگری است و تا این نوع نقش به درستی ایفا نشود، خوبی ها و نیکی های مد نظر سازندگان فیلم تجلی نمی یابند.

البته در ایفای نقش " آرا"ی جادوگر، نمی توان از گریم خوب سعید ملکان گذشت که حتی سبب شد بیشتر مردم متوجه نشوند که این نقش را بنده بازی کرده ام .

بنده نیز پیش از ایفای این نقش، تحقیقاتی را درباره علم سحر و جادوگری و ابعاد دیگر این نقش انجام دادم تا بتوانم نقش یک ساحر یهودی را به بهترین وجهی ایفا کنم .

اصولا ایفای نقش در سریال های مذهبی ، فارغ از مثبت یا منفی بودن نقش، نیازمند اعتقاد به مذهب  است، من نیز این نقش را با همه اعتقاد بازی کردم. 

جایزه بهترین بازی نقش مکمل مرد در جشنواره فجر نیز دلیلی است بر موفقیت شما در ایفای این نقش

البته این نظر لطف این جشنواره بود، ولی من جایزه اصلی خود را از مردم گرفتم، هنگامی که فیلم ملک سلیمان و نقش آرا در این فیلم را مورد لطف خود قرار دادند.

علاقه بسیاری به کار قرآنی داشتم، زیرا معتقدم تفسیر قرآن مسئله ای مهم و فیلم قرآنی تفسیری از قرآن است که می توان به عموم مردم ارائه کرد. 

ساخت و بازی خوب در فیلم های مذهبی  مستلزم اعتقاد است 

به همین علت ساخت فیلم مذهبی  باید توسط فیلم سازی ساخته شود که با مذهب آشنا باشد و خوشبختانه آقای بحرانی از عهده ساخت این فیلم به خوبی برآمد. 

ایفای خوب نقش در چنین فیلم هایی نیز نیازمند اعتقاد است و هنگامی می توان اثر خوبی را خلق کرد که با ایمان آن نقش ایفا شود.


در جشنواره فجر سال 88 ، هنگامی که جایزه را می گرفتید گفتید ، خوشحالم که جشنواره فجر بالاخره مرا دید، دلیل ندیدن شما چه بود ؟

پس از فیلم حور در آتش، استادم آقای انتظامی گفت در هنگام جایزه گرفتن در تالار وحدت تو را خوهم دید، ولی در آن سال حتی جزو نامزدها نیز نبودم. 

فکر نمی کنید، یکی از دلایلش توجه بیش از حد به تهرانی ها و نادیده گرفتن هنرمندان شهرستانی باشد ؟ 

فکر می کنم شاید دلیلش، شهرستانی بودن و بچه مسلمان بودنم بود. 

بسیاری از دوستان، از تحصیلات دانشگاهی من در رشته سینما در داخل و خارج از کشور و تجربیات عملی بنده بی خبر بودند و فکر می کردند، به طور ناگهانی وارد سینما شده ام.

و سخن آخر : 

به علاقه مندان بازیگری و سینما سفارش می کنم، حتما مطالعات خود را گسترش دهند و در این راه از ادبیات غنی ایران زمین غافل نشوند و آثاری چون شاهنامه و گلستان و بوستان سعدی را حتما مطالعه کنند. 

سینماگران  ایرانی  و آرزوهایی سینمایی

  

امین تارخ :

"اکران دولتی" راه نجات سینمای ایران نیست

         

                     

و پایان سخن . . .

مباحثی را که در این مصاحبه مطرح کردم تحت عنوان " امین تارخ" مطرح نشد .  تنها به عنوان به عنوان سخنگوی خانه سینما و عضو هیئت مدیره این صنف برخی دغدغه ها و مشکلات سینماگران کشور را مطرح کردم . / 

مهران رجبی :

با واژه "سینمای سخیف " مشکل دارم

             به آنان که فدای نگاشتن حقیقت شدند  . . 

ز                     

  اصول جهانی اخلاق حرفه ای مطبوعات

  کمیل روحانی :  http://irinn.ir/Default.aspx?TabId=15&nid=189668

اردیبهشتگان اهورایی و راستی های از دست رفته

http://www.chn.ir/news/?section=1&id=27104

http://khouznews.ir/pages/91.php

http://hamazoor.ir/persian/index.php?option=com_content&task=view&id=271&Itemid=155

http://www.amirparizad.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2209&Itemid=37

در گاه شماری ایران باستان، روز سوم هر ماه و ماه دوم هر سال خورشیدی به نام اردیبهشت امشاسپند است. جشن اردیبهشتگان، اردیبهشت روز از اردیبهشت ماه است که نام روز و ماه با هم برابر افتاده است.

شب شبهای ایرانی و یخهای هزاره نو

منتشر شده  در :

خبرگزاری ایلنا  :‌ 

http://ilna.ir/shownews.asp?code=463690&code1=23

روزنامه کارگزاران :

 http://www.kargozaaran.com/ShowNews.php?43380

روزنامه دنیای اقتصاد ( البته بدون درج نام منبع  یا نویسنده . . . !  :

http://www.donya-e-eqtesad.com/Default_view.asp?@=137131

سایت خبری آفتاب :

http://aftab.ir/articles/art_culture/cultural_heritage/c5c1229776514_yalda_p1.php

روزنامه سیاست روز :

http://www.siasatrooz.ir/CNewsRDetail.aspx?QSCNDId=3624&QSDNId=32

سایت  خبری ایرانیان انگلستان :

http://www.iran-world.com/article.php?id=33662

متن مقاله : به راستی چند درصد ما ایرانیان قرن بیست و یکمی  از فلسفه قبار گرفته فراسوی   آیینهای نیاکانیمان آگاهیم  ؟ بسیاری از ما هر ساله برخی از  این آیینها را  برگزار می کنیم فارغ از  اینکه بدانیم چرا در حال برگزاری آنها هستیم .  شاید تنها پاسخی که در این خصوص از بیشتر مردم شنیده می شود خلاصه در این جمله است  که :  این یک رسم است و  ما باید ادامه دهنده رسمهای  پدران و نیاکانمان باشیم . اما  باز  این سوال مطرح است که اگر پدران ما   رسوم  ناشایستی  را برای ما به یادگار  می گذاشتند  ما همچنان  آنها را می پذیرفتیم  و صرفا به دلیل ارث رسیدن از نیاکان   آنها را برگزار می کردیم  ؟  به یقین بر  اساس هر  معیارسنجش و اعتقادی  نباید اینگونه باشد  ، پس چه نیکوست که در این خصوص چشمهایمان را بشوییم  و به گونه ای دیگر بنگریم .

فراسوی  بسیاری از  آیینها و رسوم کهن ایرانی رمز و  رازها ، پندها  و کلیدهایی   نهفته است  که در صورت شناخت  و درک آنها می توانیم  تجربیات تاریخی مثبت نیاکانمان  را  برای ایرانیان آینده  به یادگار بگذاریم .

یکی از این یادگارهای بر جای مانده ،  آیین شب یلدا یا شب چله است که همه ما با هیجانها و خاطره های آن کودکیمان را سپری کرده ایم .

چه  زیباتر و  چه معقولتر خواهد بود  که خانواده های ایرانی  در هنگام برگزاری این آیین و دیگر آیینهای  کهن ، بندی را اضافه کنند که بنا بر آن در شب یلدا ، پیرامون تاریخچه و فلسفه  وجودی آن نیز  با هم  گفتگو کنند یا یکی از اعضای خانواده  تاریخچه و چیستی یلدا را از روی متنی برای دیگر اعضای خانواده بخواند .

دوباره یلدا و . . .

از راه میرسد  یلدا .   آهسته   و  خاموش  . خاموش اما  با وسعتی به  درازای تاریخ خود و مهری به عمق لطافت   ایرانیانی که تاکنون آن را  برگزار کرده اند . آنانی که رفته اند و آنانی که مانده اند و حتی آیندگانی که این آیین فرخنده را پاس می دارند . 

 دوباره شلوغ می شود  سر میوه فروش و قناد   و دوباره انتظار مادربزرگ برای هندوانه  و   انار  و آجیل مشکل گشا  تا  همه اینها بهانه ای شوند برای دیدار    نوه ها و بچه ها که  دور او و پدربزرگ حلقه بزنند ، حلقه ای که به او و پدربزرگ احساس امنیت و آرامش می دهد و  و اجاق خانواده را بیشتر از همه شب های سال گرم  می کند .

یادش به خیر کرسی مادربزرگ  ، چه لذتی داشت وقتی شبهای یلدا پاهای ما را گرم می کرد تا بدینسان همه وجودمان در این شب سرد زمستانی با تکیه بر کیمیای با هم بودن   گرم شود . و به راستی جایگزین کرسی مادربزرگ این آتشکده خاموش اما جاودان گرم چیست ؟ آخر او ضامن در کنار هم بودن خانواده بود . آیا شوفاژ ، شومینه یا پکیج  ، کرسی شب یلدا می شوند ؟

آیا هنوز  شبهای یلداییمان آغشته به اشعار رندانه حافظ و حماسه های میهنی فردوسی می شود ؟  

 آیا هنوز به یادمان مانده که باید به دیدار   پیران و بزرگانمان رویم ؟  

آیا  هنوز  می دانیم   آجیل  ، هندوانه، انار و شیرینی و میوه های گوناگون یلدایی  نشانه برکت

، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند ؟

 طلب برکت ،  فراوانی و شادکامی برای دیگران و خود   که از فلسفه های برگزاری راستین  این آیین شکرگزاری کهن ایرانیست  را به تندباد  فراموشی عصر روابط پیامکی  نسپاریم .  

شب شبها  

شب شب یَلدا یا شب چِله    آخرین شب آذرماه، شب پیش از نخستین روز زمستان و درازترین شب سال است. ایرانیان  باستان  با علاقه ای که به علم ستاره شناسی داشتند  نیک   می دانستند که  این شب در  نیم کره شمالی با  انقلاب زمستانی مصادف است و به همین دلیل از آن شب به بعد طول روز بیشتر  و طول شب کوتاه‌تر می‌شود.

نیاکان باستانی ما با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر  و تابش نور ایزدی فزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می‌کردند.

آنها شادی و نشاط را از موهبت های اهورایی  و غم و اندوه و تیره دلی را از پدیده های اهریمنی می پنداشتند. مراسم نوروز، جشن مهرگان، جشن سده، چهارشنبه سوری و شب یلدا و سنت های  دیگر در واقع بیانگر این حقیقت است که ایرانیان پس از رهایی از بیدادگری و ستم به شکرانه بازیافتن آزادی، جشن برپا می ساختند و پیروزی نیکی بر بدی و روشنایی بر تاریکی و داد بر ستم را گرامی می داشتند.
شب یلدا نیز یکی از این موارد است. در دوران کهن، شب نماد  تاریکی و تباهی و وحشت بوده و اغلب سعی می کردند که شب هنگام با افروختن آتش و افزودن نور، خانه روشن باشد تا پلیدی و تباهی در آن راه نیابد. شاید اصطلاح خانه ات روشن نیز از آن زمان برای ما به یادگار مانده است . شب یلدا  شب شبها  است . یعنی تسلط تاریکی بر زمین از تسلط نور خورشید و روشنایی می کاهد. و چون فردای این شب روشنایی بر ظلمت غالب و روز طولانی می شود، ایرانیان تولد دوباره خورشید را که مظهر روشنایی است جشن می گیرند.  

پبشینهٔ یلدا

ابوریحان بیرونی از یلدا  به عنوان جشن نود روز یاد کرده است .  جشن‌هایی که در این شب برگزار می‌شود، یک آیین  باستانی است و پیروان میتراییسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می‌کرده‎اند. بر اساس این  باور یلدا روز تولد خورشید و بعدها تولد میترا یا مهر است. بسیاری بر این باورند که ریشهٔ پاس‌داشت شب چله میراث قوم کاسپیان‌ است. کاسپ‌ها از اولین اقوام آریایی هستند که وارد ایران شدند.ان‌ها مردمانی با چشم‌های کبودرنگ و موهای بور بودند که ابتدا در گیلان امروزی سکنی گزیدند و پس از چندی به نقاط دیگر ایران مهاجرت کردند.

 ایرانیان  این شب را شب تولد الهه مهر «میترا» می‎‎پنداشتند، و به همین دلیل این شب را جشن می‎گرفتند و گرد آتش جمع می‎شدند و شادمانه رقص و پایکوبی می‌کردند.آن گاه خوانی الوان می‌گستردند و «میزد» نثار می‌کردند. «میزد» نذری یا ولیمه‎ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا، و در آیین‎های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می‌گستردند که بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، برآورده‎ها و فرآورده‎های خوردنی فصل و خوراک‎های گوناگون، از جمله خوراک مقدس و آیینی ویژه‌ای که آن را «میزد» می‌نامیدند، بر سفره جشن می‌نهادند. ایرانیان گاه شب یلدا را تا دمیدن پرتو پگاه در دامنهٔ کوه‌های البرز به انتظار باززاییده‌شدن خورشید می‌نشستند. برخی در مهرابه‌ها (نیایشگاه‌های پیروان آیین مهر) به نیایش مشغول می‌شدند تا پیروزی مهر و شکست اهریمن را از خداوند طلب کنند و شبهنگام دعایی به نام «نی ید» را می‌خوانند که دعای شکرانه نعمت بوده‌است. روز پس از شب یلدا (یکم دی ماه) را خورروز (روز خورشید) و دی گان؛ می‌خواندند و به استراحت می‌پرداختند و تعطیل عمومی بود (خرمدینان , این روز را خرم روز یا خره روز می‌نامیدند). در این روز عمدتاً به این لحاظ از کار دست می‌کشیدند که نمی‌خواستند احیاناً مرتکب بدی کردن شوند که میترا  ارتکاب هر کار بد کوچک را در روز تولد خورشید گناهی بسیار بزرگ می‌شمرد.

چیستی  واژه یلدا

واژه «یلدا» واژه ایست برگرفته از زبان سریانی (که از لهجه های متداول زبان «آرامی» است) به معنای تولد. زبان «آرامی» یکی از زبان های رایج در منطقه خاورمیانه و زبان اصلی نگارش کتب عهد جدید مسیحیان بوده است. (برخی بر این عقیده اند که این واژه در زمان ساسانیان که خطوط الفبا از راست به چپ نوشته می شده , وارد زبان پارسی شده است).

 تأثیر یلدا در جشن‌های دیگر اقوام

• البته این موضوع را باید تنها نظریه  برخی مورخان دانست که  معتقدند  بیشتر رسوم دین مسیحیت از مهرپرستی(خورشید پرستی) و یا میتراییسم برگرفته شده‌است. مانند تولد مسیح در یک آغل که که به گفته آنها برگرفته شده از تولد میترا در غار است و همچنین شب میلاد مسیح که مصادف با یلدا می‌باشد , و همچنین درخت سرو و کاج که در آیین مهر با ستاره‌ای بر فرازش تزیین می‌شد. (ستاره نشانه ایست که بازرگانان را راهنمایی می‌کند تا به میترا در غار برسند - درخت سرو را از این روی دوست داشتند که نماد آزادگی و مقاومت در برابر تاریکی بود که آثارش را در ادبیات فارسی می‌توانیم به وفور بیابیم - درخت کاج از این روی در کشورهای اروپایی مرسوم شد که محیط طبیعی آنها برای رویش کاج بهتر بود). مورد دیگر شباهت کلاه بابانوئل با کلاهی شبیه کلاه موبدان آیین مهر است. بر اساس این نظریه تغییر تاریخ جشن میلاد مسیح(کریسمس) و انطباق آن بر سالروز تولد میترا، توسط کنستانتین کبیر و به مشاورت کلیسا، به منظور جایگزین نمودن آن با جشن انقلاب زمستانی یا زادروز خورشید بوده است.

• در حدود ۴۰۰۰ سال پیش در مصر باستان جشن «باززاییده‌شدن خورشید»، مصادف با شب چله، برگزار می‌شده‌است. مصریان در این هنگام از سال به مدت ۱۲ روز، به نشانهٔ ۱۲ ماه سال خورشیدی، به جشن و پای‌کوبی می‌پرداختند و پیروزی نور بر تاریکی را گرامی می‌داشتند. هم‌چنین از ۱۲ برگ نخل برای تزیین مکان برگزاری جشن استفاده می‌نمودند که نشانهٔ پایان سال و آغاز سال نو بوده‌است.
• در یونان قدیم نیز , اولین روز زمستان روز بزرگ‌داشت خداوند خورشید بوده‌است و آن را خورشید شکست‌ ناپذیر، ناتالیس انویکتوس، می‌نامیدند(که از ریشهٔ کلمهٔ ناتال که در بالا اشاره شد برگرفته شده‌است و معنی اش , میلاد و تولد است). ریشه‌های یلدا در جشن دیگر مرسوم در یونان نیز باقی مانده‌است از مهم‌ترین این جشن‌های می‌توان به جشن ساتورن اشاره کرد.
• در قسمت‌هایی از روسیه‌ی جنوبی , هم‌اکنون جشن‌های مشابهی به‌مناسبت چله برگزار می‌کنند. این آیین‌ها شباهت بسیاری با مراسم شب چله دارد. پختن نان شیرینی محلی به صورت موجودات زنده، بازی‌های محلی گوناگون، کشت و بذر پاشی به صورت تمثیلی و باز سازی مراسم کشت، پوشانیدن سطح کلبه با چربی، گذاشتن پوستین روی هره پنجره‌ها، آویختن پشم از سقف، پاشیدن گندم به محوطه حیاط، ترانه خوانی و رقص و آواز و مهم تر از همه قربانی کردن جانوران از آیین‌های ویژه این جشن بوده و هست. یکی دیگر از آیین‌های شب‌های جشن، فالگیری بود و پیشگویی رویدادهای احتمالی سال آینده. همین آیین‌ها در روستاهای ایران نیز کم و بیش به چشم می‌خورند که نشان از همانندی جشن یلدا در ایران و روسیه دارند.

یلدای باستانی و رسوم  گوناگون  ایرانیانی  

در گذشته : در آیین کهن , بنابر یک سنت دیرینه آیین مهر شاهان ایرانی در روز اول دی‌ماه تاج و تخت شاهی را بر زمین می‌گذاشتند و با جامه‌ای سپید به صحرا می‌رفتند و بر فرشی سپید می‌نشستند. دربان‌ها و نگهبانان کاخ شاهی و همهٔ برده‌ها و خدمت‌کاران در سطح شهر آزاد شده و به‌سان دیگران زندگی می‌کردند. رئیس و مرئوس، پادشاه و آحاد مردم همگی یکسان بودند(صحت این امر موکد نیست , شاید تنها افسانه باشد).

و امروز : ان امروز نیز با گرد هم آمدن و شب‎نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می‎شود. متل گویی که نوعی شعرخوانی و داستان خوانی است در قدیم اجرا می‌شده‌است به این صورت که خانواده‌ها در این شب گرد می‌آمدند و پیرتر‌ها برای همه قصه تعریف می‌کردند. آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه جنبهٔ نمادی دارند و نشانهٔ برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند , این میوه‌ها که اکثراً کثیر الدانه هستند , نوعی جادوی سرایتی محسوب می‌شوند که انسان‌ها با توسل به برکت خیزی و پر دانه بودن آنها , خودشان را نیز مانند آنها برکت خیز می‌کنند و نیروی باروی را در خویش افزایش می‌دهند و همچنین انار و هندوانه با رنگ سرخشان نمایندگانی از خورشیدند در شب. در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پُری آن، آینده‌گویی می‌کنند.

در  آذربایجان و شمال  : در  شمال و آذربایجان رسم بر این است که در این شب خوانچه‌ای تزیین شده به خانهٔ تازه‌عروس یا نامزد خانواده بفرستند. مردم آذربایجان در سینی خود هندوانه‌ها را تزئین می‌کنند و شال‌های قرمزی را اطرافش می‌گذارند. درحالی که مردم شمال یک ماهی بزرگ را تزئین می‌کنند و به خانهٔ عروس می‌برند.

•  در شیراز : سفرهٔ مردم شیراز مثل سفرهٔ نوروز رنگین است. مرکبات و هندوانه برای سرد مزاج‌ها و خرما و رنگینک برای گرم مزاج‌ها موجود است. حافظ‌خوانی جزو جدانشدنی مراسم این شب برای شیرازی‌هاست. البته خواندن حافظ در این شب نه تنها در شیراز مرسوم است، بلکه رسم کلی چله‌نشینان شده‌است.
• در همدان : همدانی‌ها فالی می‌گیرند با نام فال سوزن. همه دور تا دور اتاق می‌نشینند و پیرزنی به طور پیاپی شعر می‌خواند. دختر بچه‌ای پس از اتمام هر شعر بر یک پارچه نبریده و آب ندیده سوزن می‌زند و مهمان‌ها بنا به ترتیبی که نشسته‌اند شعرهای پیرزن را فال خود می‌دانند. همچنین در مناطق دیگر همدان تنقلاتی که مناسب با آب و هوای آن منطقه‌است در این شب خورده می‌شود. در تویسرکان و ملایر , گردو و کشمش و مِیز نیز خورده می‌شود که از معمولترین خوراکی‌های موجود در ابن استان هاست.
• در خراسان : در شهرهای خراسان خواندن شاهنامهٔ فردوسی در این شب مرسوم است.
• در اردبیل رسم است که مردم، چله بزرگ را قسم می‌دهند که زیاد سخت نگیرد و معمولاً گندم برشته (قورقا) و هندوانه و سبزه و مغز گردو و نخودچی و کشمش می‌خورند.
• در گیلان هندوانه را حتما فراهم می‌کنند و معتقدند که هر کس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی‌کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد. «آوکونوس» یکی دیگر از میوه‌هایی است که در این منطقه در شب یلدا رواج دارد و به روش خاصی تهیه می‌شود. در فصل پاییز، ازگیل خام را در خمره می‌ریزند، خمره را پر از آب می‌کنند و کمی نمک هم به آن می‌افزایند و در خم را می‌بندند و در گوشه‌ای خارج از هوای گرم اطاق می‌گذارند. ازگیل سفت و خام، پس از مدتی پخته و آبدار و خوشمزه می‌شود. آوکونوس ازگیل در اغلب خانه‌های گیلان تا بهار آینده یافت می‌شود و هر وقت هوس کنند ازگیل تر و تازه و پخته و رسیده و خوشمزه را از خم بیرون می‌آورند و آن را با گلپر و نمک در سینه کش آفتاب می‌خورند.

مردم کرمان تا سحر انتظار می‌کشند تا از قارون افسانه‌ای استقبال کنند. قارون در لباس هیزم شکن برای خانواده‌های فقیر تکه‌های چوب می‌آورد. این چوب‌ها به طلا تبدیل می‌شوند و برای آن خانواده،

یلدا و اقلیتها

• یهودیان ایرانی نیز در این شب جشنی با نام «ایلانوت» (جشن درخت) برگزار می‌کنند و با روشن‌کردن شمع به نیایش می‌پردازند.
• مسیحیان  ایرانی نیز  مانند دیگر هموطنان خود در شب یلدا آجیل مشکل گشا می‌خورند و تا پاسی از شب بیدار می مانند و   شب نشینی و  شادکامی می کنند و  در برخی مانند آشوریان    فال از   دیوان حافظ نیز رواج دارد.
• نخستین روز زمستان در نزد خرمدینانی که پیرو مزدک هستند نیز سخت گرامی و بزرگ دانسته می‌شود و از آن با نام «خرم روز» (خره روز) یاد می‌گردد و آیین‌هایی ویژه در آن روز برگذار می‌شود. این مراسم و نیز سالشماری آغاز زمستان هنوز در میان برخی اقوام دیده می‌شود که نمونه آن تقویم محلی پامیر و بدخشان (در شمال افغانستان و جنوب تاجیکستان) است.

آیین شب چله و  هزاره نو

یکی از زیبایی های برخی آیینهای کهن این است که به فراخور زمان می توان برداشتهای متفاوتی  را از آن داشت  ،  برداشتهایی که برای  جامعه  در هر زمان و مکانی   مفید باشد . بوده اند بسیاری از آیینها که در طول زمان تغییر کرده و لباسی نو پوشیده اند .

این روزها روزهای سردی است . سرما  چند روزی است که بس ناجوانمردانه آغاز شده  و  به راستی این سوال مطرح است که  مهمترین پیام  یلدا برای  انسان  هزاره نو  ایرانی   در عصر روابط زمستانی چیست ؟

برای پاسخ به این سوال بد نیست  نگاهی به روابط حاکم بر جامعه امروزمان بیندازیم . روابط خانواده ها ، روابط صنفی ، روابط دوستی و شراکتی و دیگر روابطی که می تواند در یک جامعه وجود داشته باشد .     بنا بر آنچه قوه قضائیه اعلام کرده حدود 5 میلیون  پرونده در این نهاد وجود دارد . به راستی جامعه ما به کجا می رود ؟  آمارهایی که در خصوص طلاق هر از گاهی  منتشر می شود نشان از چیست ؟

اینجاست که نقش آیینی مانند یلدا هویدا می شود .  یلدا برای ما ایرانیان در هر عصری  و در هر شرایطی   نماد  گرمی اجاق مهر  خانواده بوده و هست و خواهد بود ، حتی در این روزهای سرد زمستانی  .  

الگویی که یلدا به ما ارائه می دهد ، همان اگوی باستانی ایرانی است ، یعنی تقدس  خانواده و  احترام به همه  اعضای آن است .  حداقل برداشتی که از شب چله  برای  استفاده جامعه امروز ایرانی   می توان داشت  ، احترام و استحکام روابط خانوادگی است و  یلدا بر این موضوع تاکید می کند که استحکام خانواده یعنی استحکام جامعه  .

از یاد نبریم   یلدا شب زادروز مهر است و شب زادروز مهر طولانی ترین شب سال است .  همواره تاریک ترین نقطه شب آغاز طلوع خورشید است .  پس باید  با  پند گرفتن از آیینهایی مانند یلدا به فرداهایی  روشن نگریست .

پی نوشت ها :  رضی، هاشم. گاهشماری و جشن‌های ایران باستان  /  جلد چهارم فرهنگ معین - امیرکبیر تهران ۱۳۶۲  / مهر، فرهنگ. دیدی نو از دینی کهن. /  دکتر عباس احمدی , مقالهٔ یلدا و جادو  / مجله آفتاب , شمارهٔ پنجم , سال اول

 فیلمبرداری"مستند کورش بزرگ"در خارج از ایران آغاز می شود

از شهریور ماه امسال کار فیلمبرداری مجموعه مستند کورش بزرگ یا عقاب شرق  در خارج از کشور آغاز می شود .

عقاب شرق نام مجموعهء ویدئویی مستندی است که در باره چگونگی به قدرت رسیدن  کورش بزرگ به تهیه کنندگی و کارگردانی هرمز امامی  مستند ساز کشورمان تولید می گردد.

در این مجموعه مستند  رخدادهایxتاریخ ایران، میان رودان، لیدی و برخی مناطق دیگر در سده های هشتم، هفتم و ششم پیش از میلاد تا پایان زندگی کورش بزرگ، تشریح می گردد و آثار بجای مانده از این تمدن ها در کشورهایی مانند ایران- پاکستان- افغانستان- هندوستان- ازبکستان- ترکمنستان- تاجیکستان- آذربایجان- ارمنستان- گرجستان- ترکیه- مقدونیه- عراق- عربستان سعودی- سوریه- اردن- لبنان- مصر- قبرس و یونان همراه با آثار موجود در موزه های روسیه- انگلستان، فرانسه، آلمان، ایتالیا و آمریکا به تصویر کشانده می شوند.

این مجموعهء تاریخی و فرهنگی، با حمایت علمی و معنوی برخی مراکز پژوهشی و دانشگاهی و صاحبنظران بین المللی تولید می شود  که از جمله می توان به پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری- بنیاد پژوهشی پارسه پاسارگاد - مرکز مطالعات چغازنبیل و هفت تپه-  کمیته ملی موزه های ایران ( ایکوم ) و نیز همکاری برخی سفارتخانه ها و نمایندگی های جمهوری اسلامی ایران در خاج از کشور اشاره کرد .

 پژوهش این مجموعه با اقتباس از متون موثق تاریخی، مقالات و نظرات پژوهشگران و تاریخ نویسان معاصر و نیز  یافته های جدید باستانشناسی تهیه شده است .

  این مستند تاریخی  بصورت ویدئو و با امکانات حرفه ایی تولید می گردد و در پایان بصورت هشت حلقه لوح فشرده دی وی دی جمعآ بمدت 400 دقیقه و با دو زبان فارسی و انگلیسی، بهمراه یک جلد کتاب مصور 200 صفحه ایی با نام"چهار گوشهء عالم"( مجموعه عکس هایی از سرزمین های مختلف و آثار هخامنشیان) دراختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت .

علاقه مندان می توانند برای همکاری با این مستند بزرگ تاریخی، به پایگاه اطلاع رسانی مجموعه به آدرس www.cyrusdoc.com  مراجعه کنند./ پایان خبر

        صنعت گردشگری لحظه به لحظه به مرز هشدار نزدیک می شود  !

اردیبهشتگان اهورایی و راستی های از دست رفته

http://www.chn.ir/news/?section=1&id=27104

در گاه شماری ایران باستان، روز سوم هر ماه و ماه دوم هر سال خورشیدی به نام اردیبهشت امشاسپند است. جشن اردیبهشتگان، اردیبهشت روز از اردیبهشت ماه است که نام روز و ماه با هم برابر افتاده است.